Image-default

๐“๐ข๐ฆ๐จ๐ซ-๐‹๐ž๐ฌ๐ญ๐ž ๐๐š๐ซ๐ญ๐ข๐ฌ๐ข๐ฉ๐š ๐‘๐ž๐ญ๐ข๐ซ๐ฎ ๐๐ˆ/๐ˆ๐ ๐ง๐จ ๐๐ฅ๐ž๐งรก๐ซ๐ข๐š ๐€๐–๐†๐ˆ๐๐‚ ๐›๐š ๐๐š๐ฅ๐š ๐Ÿ•๐Ÿ– ๐ข๐ก๐š ๐๐š๐ฅ๐ข, ๐ˆ๐ง๐๐จ๐งรฉ๐ณ๐ข๐š

๐๐š๐ฅ๐ข, ๐ŸŽ๐Ÿ”-๐Ÿ๐ŸŽ ๐€๐›๐ซ๐ข๐ฅ ๐Ÿ๐ŸŽ๐Ÿ๐Ÿ”-Ministรฉriu Komรฉrsiu Indรบstria(MCI) ho Secretariu Estadu Arte no Kultura (SEAC) delega ekipa rua, partisipa iha retiru entre dirijente Propriedade Intelektual/Intellectual Property (PI/IP), organiza husi WIPO Parseria ho JPO-(Japan Patent Office) iha loron 5 Abril 2026 no enkontru grupo traballo koperasaun iha Propriedade Intellektual/๐˜ผ๐™Ž๐™€๐˜ผ๐™‰ ๐™ฌ๐™ค๐™ง๐™ ๐™ž๐™ฃ๐™œ ๐™œ๐™ง๐™ค๐™ช๐™ฅ ๐™ค๐™ฃ ๐™„๐™ฃ๐™ฉ๐™š๐™ก๐™ก๐™š๐™˜๐™ฉ๐™ช๐™–๐™ก ๐™‹๐™ง๐™ค๐™ฅ๐™š๐™ง๐™ฉ๐™ฎ ๐˜พ๐™ค๐™ค๐™ฅ๐™š๐™ง๐™–๐™ฉ๐™ž๐™ค๐™ฃ-(AWGIPC) ba-dala 78 iha Bali, Indonรฉzia.

Retiru neโ€™e fรณ espasu ba diรกlogu rejionรกl abordajen governu-sira atu Implementa โ€œPlanu Asaun ASEAN 2026โ€“2030โ€. Diรกlogu estruturadu entre Chefes IP Ofรญsio sira partilla esperiรฉnsia kona-ba dalan neโ€™ebรฉ IP ofรญsio adapta, hodi hasoru desenvolvimentu IP iha futuru. Iha breakout session, dirijente IP sira halo senรกriu ba situasaun inserteza iha tinan 10 oin mai, hodi fรณ pontu diskusaun ba plenรกria AWGIPC ba dala 79 iha Singapura.

๐—œ๐—ต๐—ฎ ๐—ฝ๐—น๐—ฒ๐—ปรก๐—ฟ๐—ถ๐—ฎ ๐—”๐—ช๐—š๐—œ๐—ฃ๐—–, membru estadu ASEAN aprezenta progresu dezenvolvimentu IP ho nia ekosistema aliรฑa ho Planu Asaun AIPRAP-(๐—œ๐—ป๐˜๐—ฒ๐—น๐—น๐—ฒ๐—ฐ๐˜๐˜‚๐—ฎ๐—น P๐—ฟ๐—ผ๐—ฝ๐—ฒ๐—ฟ๐˜๐˜† ๐—ฅ๐—ถ๐—ด๐—ต๐˜) ๐Ÿฎ๐Ÿฌ๐Ÿฎ๐Ÿฒ-๐Ÿฎ๐Ÿฌ๐Ÿฏ๐Ÿฌ. Timor-Leste fรณ atualizasaun kona-ba dezenvolvimentu sistema IP nian, inklui kodigu Propriedade Industrial neโ€™ebรฉ sei iha hela Parlamentu Nasional atu diskuti no aprova iha tinan neโ€™e. Iha okaziaun neโ€™e, Timor-Leste mos husu atu sai uma-nain ba Grupu Traballu AWGIPC iha tinan 2028, hanesan parte husi esforsu kontinua atu hametin kooperasaun rejionรกl no integrasaun Timor-Leste iha ekosistema PI ASEAN.

๐—ž๐—ผ๐—ป๐˜€๐˜‚๐—น๐˜๐—ฎ๐˜€๐—ฎ๐˜‚๐—ป ๐—ฝ๐—ฎ๐—ฟ๐˜€๐—ฒ๐—ฟ๐—ถ๐—ฎ, ๐—˜๐—จ๐—œ๐—ฃ๐—ข-European Union Intellectual Property Office, aprezenta program SCOPE IPR neโ€™ebe sei implementa iha tinan 2026-2027, Timor-Leste sei benefisia programa neโ€™ebe oferta husi SCOPE IPR. JPO aprezenta estudu neโ€™ebe lao hela kona-ba โ€œ๐˜ฃ๐˜ณ๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ๐˜ช๐˜ฏ๐˜จ ๐˜ข๐˜ฏ๐˜ฅ ๐˜๐˜— ๐˜ฐ๐˜ฏ ๐˜ด๐˜ฆ๐˜ฎ๐˜ช๐˜ค๐˜ฐ๐˜ฏ๐˜ฅ๐˜ถ๐˜ค๐˜ต๐˜ฐ๐˜ณ ๐˜ด๐˜ถ๐˜ฑ๐˜ฑ๐˜ญ๐˜บ ๐˜ค๐˜ฉ๐˜ข๐˜ช๐˜ฏโ€. EPO, diskusaun AWGIPC-EPO Work Plan ba tinan 2026.

๐˜ผ๐˜ผ๐™‰๐™•๐™๐™๐˜ผ- ๐˜ฑ๐˜ณ๐˜ฐ๐˜ซ๐˜ฆ๐˜ต๐˜ฐ ๐˜ฅ๐˜ฆ๐˜ด๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ท๐˜ฐ๐˜ญ๐˜ท๐˜ฆ ๐˜ฑ๐˜ฐ๐˜ญ๐˜ช๐˜ต๐˜ช๐˜ฌ๐˜ข ๐˜ฏ๐˜ข๐˜ด๐˜ช๐˜ฐ๐˜ฏ๐˜ข๐˜ญ ๐˜ฏ๐˜ฐ ๐˜ญ๐˜ฆ๐˜ช ๐˜ด๐˜ช๐˜ณ๐˜ข ๐˜ญ๐˜ช๐˜จ๐˜ข ๐˜ฃ๐˜ข ๐˜Ž๐˜™๐˜›๐˜’๐˜›๐˜Š๐˜Œ, ๐˜ข๐˜ฑ๐˜ฐ๐˜ช๐˜ฐ ๐˜ฅ๐˜ฆ๐˜ด๐˜ฆn๐˜ท๐˜ฐ๐˜ญ๐˜ท๐˜ฆ ๐˜ˆ๐˜š๐˜Œ๐˜ˆ๐˜• ๐˜ˆ๐˜-๐˜Ž๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ฆ๐˜ณ๐˜ข๐˜ต๐˜ฆ๐˜ฅ ๐˜ฏ๐˜ฐ ๐˜ฅ๐˜ช๐˜จ๐˜ช๐˜ต๐˜ข๐˜ญ ๐˜›๐˜ณ๐˜ข๐˜ฅ๐˜ฆ ๐˜”๐˜ข๐˜ณ๐˜ฌ . ๐™๐™†๐™„๐™‹๐™Š, supporta cooperasaun iha ANIEEโ€™ desenvolve esbosu โ€œ๐˜ต๐˜ฉ๐˜ฆ ๐˜‹๐˜ฆ๐˜ค๐˜ญ๐˜ข๐˜ณ๐˜ข๐˜ต๐˜ช๐˜ฐ๐˜ฏ ๐˜ฐ๐˜ง ๐˜Š๐˜ฐ๐˜ฐ๐˜ฑ๐˜ฆ๐˜ณ๐˜ข๐˜ต๐˜ช๐˜ฐ๐˜ฏ ๐˜ฐ๐˜ฏ ๐˜๐˜— ๐˜™๐˜ช๐˜จ๐˜ฉ๐˜ต๐˜ด ๐˜Œ๐˜ฏ๐˜ง๐˜ฐ๐˜ณ๐˜ค๐˜ฆ๐˜ฎ๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ต ๐˜ˆ๐˜จ๐˜ข๐˜ช๐˜ฏ๐˜ด๐˜ต ๐˜–๐˜ฏ๐˜ญ๐˜ช๐˜ฏ๐˜ฆ ๐˜๐˜ฏ๐˜ง๐˜ณ๐˜ช๐˜ฏ๐˜จ๐˜ฆ๐˜ฎ๐˜ฆ๐˜ฏ๐˜ต, no projeto dezenvolve toolkits on trademarks no digital branding neโ€™ebe lao hela.

Enkontru ๐—ช๐—œ๐—ฃ๐—ข mos, diskuti implementasaun atividade ASEANโ€“WIPO MoU, no IP Register updates. WIPO sei aprezenta posibilidade supporta monitorzasaun no evaluasaun (M&E framework) ba desempenhu AIPRAP 2026โ€“2030.

Iha enkontru bilateral, Timor-Leste halo diskusaun ho Indonรฉzia kona-ba proposta legally binding on copyright, ho JPO kona-ba kapasita ba Trade-Mark Examiner, ho Austrรกlia kona-ba kapasita ba oficial MCI, no ho Cambodia kona-ba esperiรฉnsia iha Geographic Indication atu promove produtu nasional.

Partisipasaun neโ€™e reflete kompromisu Timor-Leste atu kontinua hametin kooperasaun rejionรกl no internasionรกl iha รกrea Propriedade Intelektual, hodi fรณ base forte ba dezenvolvimentu sistema IP nasional no integra Timor-Leste iha ekosistema PI rejionรกl.

๐™ˆรฉ๐™™๐™ž๐™– ๐™ˆ๐˜พ๐™„.